• Рәхим итегез сайтка! Сорауларыгыз булса телефон 89061365460

Блог

мИЛЛӘТ:ТАТАР — КЕМ, КАЙДА, КҮПМЕ?

Татар нигездә Евразиядә яшәүче төрки халык. Бөтен дөнья буенча саны җиде миллион тәшкил итә, шуның 5 млн. 300 – Россиядә яши. Идел-Урал төбәгендә – дүрт миллион алты йөз татар исәпләнә. Россиядә сан буенча татар халкы икенче урында тора. Татарлар түбәндәге төркемнәргә бүленә:

Идел буе-Урал татары

Әстерхан татары

Касыйм татары

Себер татары

Кырым татары

Польша–Литва татары

Керәшен татары

Нугай татары

Мишәрләр

Римзиль Валеев: «Со времен Тамерлана и Ивана Грозного на просторах Евразии тюрки и славяне не поднимали оружие друг на друга»

КУЛЬТУРА КАК СИЛЬНЕЙШЕЕ АНТИКРИЗИСНОЕ СРЕДСТВО
2014 год принес немало тревог мировому сообществу и России. Финансово-экономические, геополитические потрясения наложили свой отпечаток. Страны и живущие в них народы поляризуются, разделяясь по социальным, политическим, национальным, конфессиональным признакам. Журналист и общественный деятель Римзиль Валеев в своей статье, написанной специально для «БИЗНЕС Online», рассматривает единство культур (родственных и далеких друг от друга) как альтернативу геополитическому и религиозному противостоянию.
РОССИЯ ТОЖЕ ТЮРКСКАЯ ДЕРЖАВА
Действительно, сейчас нужно подвести итоги прошлого года с точки зрения использования культурных традиций как средства сохранения мира и гармонии. Весь прошлый год Казань являлась не только столицей Татарстана, но и культурной столицей тюркского мира. Открытие и закрытие года тюркской культуры сопровождались торжественными вечерами с участием высоких руководителей и творческой элиты, проходили выставки, театральный фестиваль «Навруз», встреча редакторов литературных журналов. Под занавес мощно прозвучал финал международного конкурса песни Turkvision — общетюркский аналог телевизионнного фестиваля «Евровидение».
Презентация народов с родственными языками и культурами проходила в тесном взаимодействии с другими вроде непохожими далекими культурами. Даже после официального закрытия года в статусе культурной столицы тюркского мира продолжался диалог российской культуры с фольклором и профессиональным искусством Степи — культурой потомков кочующей степной цивилизации тюркских народов.
Как ни удивительно и парадоксально, большинство наших современников весьма смутно представляют, кто такие тюрки и не очень отличают их от турков — основного населения Турецкой Республики. Грех не восполнить этот пробел.
На территории России живут потомки древних тюркских народов с близким языком, культурой, характером и укладом жизни. Прежде всего это татары, чуваши, башкиры, тувинцы, хакасы, алтайцы, кумыки и другие родственные народы. Около 200 млн. представителей тюркских народов живут в Азербайджане, Казахстане, Кыргызстане, Туркменистане, Турции, Узбекистане. Плюс более 10 млн. уйгуров, живущих на севере Китая. У тюрков были древняя цивилизация, письменность, литература, а также мощные государства начиная с гуннских времен. Они завовывали страны и народы, за что были названы «сотрясателями вселенной». 15 веков назад на территории Евразии, преимущественно современной России, была империя Тюркского Каганата, потом еще были Волжская Булгария, Золотая Орда. Увы, некогда сотрясавшие мир народы не сохранили свой статус. Империи и государства рушатся, но культура и традиции остаются и вносят особый колорит в образ жизни многонациональных стран. Вот перечень носителей родственных языков и культур, которые сохранились и живы в XXI веке:
Авары, Азербайджанцы,Алтайцы,Балкарцы,Башкиры,Белые калмыки,Берендеи, Булгары, Гагаузы, Енисейские кыргызы, Казахи, Караимы, Каракалпаки, Карачаевцы, Карлуки, Кимаки, Киргизы, Крымские татары, Крымчаки,Кумыки, Кыпчаки, Нагайбаки, Ногайцы, Огузы, Орхонские тюрки, Печенеги, Половцы, Протоболгары, Сельджуки, Татары, Торки, Тофалары, Тувинцы, Турки, Туркмены, Узбеки, Уйгуры, Утургуры, Хазары, Хакасы, Черные клобуки, Чуваши, Чулымцы, Шорцы
КУЛЬТУРА КАК СИЛЬНЕЙШЕЕ АНТИКРИЗИСНОЕ СРЕДСТВО2014 год принес немало тревог мировому сообществу и России. Финансово-экономические, геополитические потрясения наложили свой отпечаток. Страны и живущие в них народы поляризуются, разделяясь по социальным, политическим, национальным, конфессиональным признакам. Журналист и общественный деятель Римзиль Валеев в своей статье, написанной специально для «БИЗНЕС Online», рассматривает единство культур (родственных и далеких друг от друга) как альтернативу геополитическому и религиозному противостоянию. РОССИЯ ТОЖЕ ТЮРКСКАЯ ДЕРЖАВАДействительно, сейчас нужно подвести итоги прошлого года с точки зрения использования культурных традиций как средства сохранения мира и гармонии. Весь прошлый год Казань являлась не только столицей Татарстана, но и культурной столицей тюркского мира. Открытие и закрытие года тюркской культуры сопровождались торжественными вечерами с участием высоких руководителей и творческой элиты, проходили выставки, театральный фестиваль «Навруз», встреча редакторов литературных журналов. Под занавес мощно прозвучал финал международного конкурса песни Turkvision — общетюркский аналог телевизионнного фестиваля «Евровидение».Презентация народов с родственными языками и культурами проходила в тесном взаимодействии с другими вроде непохожими далекими культурами. Даже после официального закрытия года в статусе культурной столицы тюркского мира продолжался диалог российской культуры с фольклором и профессиональным искусством Степи — культурой потомков кочующей степной цивилизации тюркских народов.Как ни удивительно и парадоксально, большинство наших современников весьма смутно представляют, кто такие тюрки и не очень отличают их от турков — основного населения Турецкой Республики. Грех не восполнить этот пробел.На территории России живут потомки древних тюркских народов с близким языком, культурой, характером и укладом жизни. Прежде всего это татары, чуваши, башкиры, тувинцы, хакасы, алтайцы, кумыки и другие родственные народы. Около 200 млн. представителей тюркских народов живут в Азербайджане, Казахстане, Кыргызстане, Туркменистане, Турции, Узбекистане. Плюс более 10 млн. уйгуров, живущих на севере Китая. У тюрков были древняя цивилизация, письменность, литература, а также мощные государства начиная с гуннских времен. Они завовывали страны и народы, за что были названы «сотрясателями вселенной». 15 веков назад на территории Евразии, преимущественно современной России, была империя Тюркского Каганата, потом еще были Волжская Булгария, Золотая Орда. Увы, некогда сотрясавшие мир народы не сохранили свой статус. Империи и государства рушатся, но культура и традиции остаются и вносят особый колорит в образ жизни многонациональных стран. Вот перечень носителей родственных языков и культур, которые сохранились и живы в XXI веке:Авары, Азербайджанцы,Алтайцы,Балкарцы,Башкиры,Белые калмыки,Берендеи, Булгары, Гагаузы, Енисейские кыргызы, Казахи, Караимы, Каракалпаки, Карачаевцы, Карлуки, Кимаки, Киргизы, Крымские татары, Крымчаки,Кумыки, Кыпчаки, Нагайбаки, Ногайцы, Огузы, Орхонские тюрки, Печенеги, Половцы, Протоболгары, Сельджуки, Татары, Торки, Тофалары, Тувинцы, Турки, Туркмены, Узбеки, Уйгуры, Утургуры, Хазары, Хакасы, Черные клобуки, Чуваши, Чулымцы, Шорцы

Газета "Советская Чувашия", апрель 2015г.

ФОЛЬКЛОР ДРУЖИТЬ ПОМОГАЕТ
Ферит Гибатдинов

Председатель Национально-культурной автономии татар Чувашии Ферит Гибатдинов свозил на Кавказ народный фольклорно-эстрадный ансамбль «Мишар» Урмаевского сельского дома культуры Комсомольского района. Сельские артисты побывали там благодаря Всероссийской ассоциации татарских сел России. Они участвовали в Дне возрождения балкарского народа в Кабардино-Балкарии, а в Чечне посетили татарскую станицу Гребенскую

. Поездку совершили на комфортабельном автобусе – подарке Президента Рустама Минниханова. Участники ансамбля с флагами Чувашии, Татарстана, национально-культурной автономии, Урмаевского сельского поселения поднялись на Эльбрус на высоту 4500 метров. Следующее утро началось на знаменитой поляне пансионата Чегет. По легенде, в ее окрестностях захоронена волшебная золотая чаша Аттилы. Как рассказал Ферит Гибатдинов, на большом концерте наш «Мишар» удивил всех бережным отношением к фольклору и мастерским переносом его на эстраду. Специально была подготовлена кавказская песня на татарском языке «Голубая ночь». Конечно же, ее исполнили в горских ритмах. Говорят, что четыре народа – татар, чувашей, балкарцев и болгар – объединяет история Великой Болгарии. Теперь их хотят попробовать духовно соединить под «крышей» международного проекта «Урмай залида». Для развития межэтнического диалога и пропаганды лучших достижений культур.

Фәнис хәзрәт С афиуллинның " Урмайда -дини тарих"

Корән Кәримдә Аллаһ Раббыбез әйтә:”Мин,-ди-тарихны гыйбрәт өчен бирдем”,-ди.Корәндә дә пәйгамбәрләр тарихы, дәүләтләр, кавемнәр (милләтләр) тарихы бар. Гыйбрәт өчен. шул кавемнәрнең тарихын, пәйгамбәрләрнең тарихын күздән кичерсен дә кеше гыйбрәт алсын, шул ялгышларны кабатламасын. Шушы “Милли Мирас”конференцияне уздыру да гыйбрәт өчен: Урмай-Чувашстан татарларының кайдан-кайчан чыккан, урнашкан, авылларда, кай җирләрдә мәчет-мәдрәсәләр булган (бүгенгесе көндә ул урыннар нинди хәлдә), нинди изге затларыбыз, имам-остазларыбыз, мәшһүр татар зыялыларыбыз булган-болар барысы да бүгенге конференциядә искә алыныр дип исәплибез.

К ВОПРОСУ О ЗАСЕЛЕНИИ ЮГО-ВОСТОЧНОЙ И ЮЖНОЙ ЧАСТЕЙ ЧУВАШИИ

К ВОПРОСУ О ЗАСЕЛЕНИИ ЮГО-ВОСТОЧНОЙ И ЮЖНОЙ ЧАСТЕЙ ЧУВАШИИ 
(Глава из книги Димитриева В.Д. Чувашия в эпоху феодализма, с.294-325)

Одним из положительных результатов вхождения чувашского народа в состав России (середина XVI в.) было расширение занимаемой им территории. Этот весьма интересный вопрос в исторической литературе не освещен. В настоящей статье даются некоторые сведения о заселении юго-восточных и южных районов Чувашии.

Юго-восточная часть современной Чувашии, территории Яльчикского, Комсомольского, Батыревского, Шемуршинского, отчасти Ибресинского районов, была обитаема с глубокой древности. По всей вероятности, земледельческая культура в этих лесостепных черноземных районах зародилась ранее, чем в северных районах Чувашии. В IX—XIII вв. юго-восточная часть Чувашии вместе с правобережными районами современной Ульяновской области входила в состав основной территории Болгарского государства. Население этих районов еще в болгарское время, надо полагать, значительными струями просачивалось в северные районы. Монголо-татарское нашествие XIII в. нарушило спокойную жизнь людей и условия мирного хозяйствования. Уже в это время, вероятно, усилилось перемещение на север местного населения, представлявшего собой прямых предков современных чувашей. Однако до второй половины XIV столетия в бассейнах Карлы, Булы и Кубни основная масса жителей оставалась на месте.

Переломным временем в жизни обитателей этих районов явилась вторая половина XIV в., когда начался процесс распадения Золотой Орды, в которой в связи с этим вспыхивали феодальные смуты и происходили разбойничьи набеги отдельных ордынских князей и эмиров на подвластные земли. В 1361 г. ордынский князь Булат-Тимур разрушил важнейшие города и многие селения Болгарии, разорил всю страну. В 1391 и 1395 гг.  южную часть владений Болгарии разгромили и [295] опустошили войска Аксак-Тимура (Тамерлана). На Болгарскую землю совершали походы и русские князья. В обстановке распадения Золотой Орды участились грабительские набеги ногайских и других кочевых орд.

Бөгелмә муниципаль районының Кече Бөгелмә мәктәбенең 10 нчы сыйныф укучысы Илалдинова Эльвира

Тарихны  өйрәнмичә, үткәнне белмичә, хәзерге тормышны аңлап, яңаны төзеп булмый. Чөнки бүгенге тормыш- меңнәрчә  елларның  җимеше, нәтиҗәсе ул.Тарих – хәтер ул.  Узган тарихларын онытып, тулаем бер халыклар юкка чыга. Кешеләр маңкортка әйләнә. Бу турыда танылган кыргыз язучысы Чыңгыз Айтматовның  бер әсәрендә укый аласыз. Кеше шәхесенә көчле йогынты ясый торган милли яшәешкә бәйле милли мәдәният,туган тел һәм әдәбият, милли тарих, милли традицияләр һәм башка факторларны тәрбия максатында файдалануны исәптә тотып мин үземнең  иншаны халык педагогика чараларына мөрәҗәгать  итеп яздым. Халык  педагогикасында, аның тәрбия чараларында халкыбызның тирән тарихы ята. Класстан тыш чараларда "Нардуган”, "Нәүрүз”, "Сабантуй”,”Сөмбелә”,бәйрәмнәрендә катнашабыз. Халкыбызның  йолаларында, уеннарында, көн күрешен сәхнәләштергәндә,  киемнәрендәге бизәкләрдә тарихи эзләр барын беләбез. Шулай булгач: милләтебезнең  киләчәген саклауда бу бер алым булып тора.

Шомыршы районы Байтирәк авылы мәктәбенең 6 сыйныф укучысы Алсу Альмир кызы Альда

Үткәне бар минем сөекле халкымның, чал тарихы бар, хәзергесе бар, ә киләчәге халкымның үз кулында. Мин татар баласы булып тууыма бик тә, бик тә сөенәм. "Әнием”, "әтием” дип татар телендә иң кадерле кешеләремә дәшә алуым белән горурланам. Әйе, мин татар баласы, яшьтән үк татар әкиятләрен,җырларын, моңнарын ишетеп үскән гади авыл баласы. Авылым бик кечкенә булса да, аның гүзәллеге,матурлыгы мине сокландыра. Шундый матур табигатьле авылда үсүемә мин чиксез бәхетле! Яшьтән үкТукай абыйның матур әкиятләрен укып үстем. Тукай шүрәлесе яшәгән калын урманнар безнең якларда да бар бит! Тукайның су анасы йөзеп-чумып уйнаган сулыклар безнең тирәдә дә байтак бит! Габдулла Тукай үз авылын,үз туган табигатен ничек яраткан, мин дә шулай үз авылымны шашып сөям, яратам! Анардан да кадерле нәрсә юк минем өчен! Безнең авыл бик кечкенә булса да, аның батыр егетләре, чибәр, уңган кызлары бөтен дөньяга сибелгән. Алар туган илебезнең киләчәге өчен тырышып хезмәт итәләр, туган илгә үзләренең уңганлыгын, тырышлыгын бирәләр. Безнең авыл кешеләре Чебоксарда да, Мәскәүдә дә, Казанда да яшиләр.

Галимҗанова Илүзә , 4 нче чыйныф укучысы,Лениногорск муниципаль районы “Урмышлы төп гомуми белем мәктәбе” гомуми белем муниципаль учрежден

Мин татар милләтеннән. Үз милләтем белән мин бик горурланам. Татар ул бик тырыш, түземле, сабыр һәм гыйлемле халык. Мин татар. Ә чын татар үз телендә ачык, матур итеп сөйләшә белергә тиеш. Татар телен белү мөһим.

Айзатуллова Алсу Рәшит кызы - Чувашия Республикасы Батыр районы Беренче номерлы Шыгырдан урта мәктәбе, 9 сыйныф

Айзатуллова Алсу Рәшит кызы - Чувашия Республикасы Батыр районы Беренче номерлы Шыгырдан урта мәктәбе, 9 сыйныф Җитәкче: Айзатуллова Роза Равил кызы Ничә гасырлар буе үз мәдәниятеңне, телеңне, динеңне саклаган, милләтем минем! Татар милләте! Горур, баш имәс милләтем. Синең белән горурланам мин! Татар булуыма чын күңелдән шатланам. Татар кешесен ислам диненнән башка күз алдына китереп булмый. Ничә йөз еллар буена татарларны диннән биздерергә теләсәләр дә, теләкләренә ирешә алмадылар. Басым ныграк булган саен, милләтем дингә ныграк ябышты.

Рәхмәтуллина Илсияр Айрат кызы Кайбыч районы Рус Бәрлебаш мәктәбе 8- сыйныф

- Йөрәк каным белән Ил бирдем дә Күкрәк сөте белән тел бирдем. Саклый алсаң- мәңгелек фатихам. Җуйсаң, сатсаң- күкрәк сөтем хәрам!... С .Сөләйманова. Язмамны мәрхүмә шагыйрәбез Саҗидә апа Сөләйманованың шигъри юллары белән башлап җибәрәм әле. Ил һәм туган телне ничек сакларга куша ул! Чыннан да, баланың беренче көннәреннән үк туплый башлаган хәзинәсе- туган тел.Ана теле- тою, сизү, йөрәк теле, рухи тамыр.

Мусин Булат Морза Бәрлебашы авылы, Кайбыч, 10нчы сыйныф

Мин- татар баласы.
Иртән йокыдан торгач,
Шөкер итәм дөньяга.
Әти- әнием янымда,
Мул өстәл тора алда.

Иксанова Оксана ТР Алексеевск районы Родники урта мәктәбенең 10 нчы сыйныф укучысы

Татар теле – минем туган телем! Татар теле – иң матур тел, иң нечкә, ягымлы, йомшак, татлы һәм туган тел! Безнең телебез – бик моңлы тел дә. Матур итеп сөйләшә белгән кеше матур итеп уйлый белә, матур итеп уйлый белгән кеше матур эшләргә омтыла. Туган тел төшенчәсенә гаҗәеп зур мәгънә салынган. Туган тел-туган җир, туган ил кебек кадерле. Чөнки ул-кеше күңелендә иң нечкә, мөкатдәс хисләр, иң күркәм сыйфатлар тәрбияләүнең иң куәтле чарасы.

Минһаҗева Энҗе – Әгерҗе районы Тирсә урта гомуми белем бирү мәктәбе 9 А сыйныфы укучысы

Туган тел төшенчәсенә зур мәгънә салынган. Ул Ватан, туган җир, ата-ана сүзләре белән бер үк дәрәҗәдә торучы бөек, изге һәм кадерле сүз. Ул телне шуңа күрә туган тел дип атыйлар да. Ул телгә баланы аның иң газиз, иң якын кешесе – анасы өйрәтә, шул телдә аңа бишек җырларын җырлый, иркәли, юата. Шуңа күрә халык аны ана теле дип атый. Без - татар милләтеннән.Үзебезнең татар булуыбыз белән горурланабыз. Башка милләтләрне дә хөрмәт итәбез. Ана сөте белән кергән үз телебез безгә газиз. Кешенең үз туган телен яхшы белүе аның үз иленә, халкына, ата-анасына, әби-бабасына мәхәббәте, хөрмәте турында да сөйли.

Әлмәт районы Түбән Мактама №2 урта мәктәбенең 11Э сыйныф укучысы Йосыпова Айгөл

Татар халкы гасырлар буе нинди генә сынауларга дучар булса да, барлык авырлыкларны җиңеп, үз телен, үз милләтен, үз гореф-гадәтләрен саклап килгән халык.Мин үземнең татар булуым, милләтем белән горурланып яшим, шушы фани дөньяда чын татар баласы булып яшәвем, яшьнәвем белән бик тә бәхетлемен. Татар телемдә сөйләшү күңелемне иркәли. Татар теле, татар теле дөньясы - үзе бер тылсымлы дөнья. Дөньяда иң-иң матур ил, Ул минем туган илем. Дөньяда иң-иң матур тел Ул минем туган телем. Иң изге хисләремне мин Туган телдә аңлатам. Шуңа күрә туган телне Хөрмәтлим һәм яратам.